علوم اجتماعی (جامعه شناسی)

فرهنگی، اجتماعی

تکنگاری روستای آسیاب قرمز

 

سخن نویسنده:

قبل از اینکه موضوع را مطالعه کنید باید بگم که دلیل نوشتن این مطلب این بود که چند وقت پیش که سری به سایت گوگل زدم و موضوع مورد نظرو سرچ کردم چیزی پیدا نکردم این شد که بر خودم واجب دیدم که این مطلبو بنویسم . لازمه بدونید این روستا در قاره آسیا ،کشور ایران ،استان کرمانشاه و شهرستان سرپل ذهاب قرار داره امیدوارم که مورد توجه قرار بگیره موفق باشید. 

بررسی اقتصادی ــ اجتماعی روستا

1.   اوضاع تاریخی و جغرافیایی روستا

1.        1 مشخصات تاریخی :

 نام رسمی روستای مورد نظر آسیاب قرمز می باشد و به همین نام مشهور بوده است.این نام بخاطر وجود آسیاب آبی که خاک اطراف آن قرمز بوده معروف شده است . این روستا از توابع دهستان قلعه شاهین که در بخش مرکزی شهرستان سرپلذهاب واقع می باشد، قدمت آن به 150سال می رسد. اولین ساکن این روستا خانواده پدربزرگ مادری یکی از ساکنان کنونی این روستا به نام چراغعلی غلامی که مدتی هم به صورت نظامی در حکومت وقت خدمت کرده است. بعداز آن خانواده های گهواره ، باباخانی ، هواسی ، کشتمند ، کریمی ، ابراهیمی ، زارعی و امینی در این ده ساکن شده اند.کدخدای ده شخصی به نام درویش گهواره بوده است که دارای بیشترین زمین کشاورزی در روستا بوده ، ایشان طبع شعری نیز داشته و در گذشته شعرهای کردی و محلی سروده است . از آثار تاریخی می توان آسیاب روستا دخمه داوود و زیچ را نام برد که در اطراف و نزدیکی این روستا واقع می باشند.

2.        1 ویژگیهای جغرافیایی :

مساحت این روستا تقریباً18000 متر می باشد.دارای 21 خانوارمیباشد که هرخانه بین600 الی 700 مترمیباشد که با کوچه و خیابان بندیهای آن این مقدار شده است. مکان یاد شده درشرق شهرستان سربلذهاب بالای تپه ای قراردارد همچنین رودخانه قلعه شاهین در پایین روستا جاری می باشد که برای آبیاری زمین های مزروعی روستا استفاده می شود، آب وهوای روستا در فصل بهار معتدل و تابستان ها گرم وخشک و در پاییز و زمستان هم معتدل همراه با باران های متداول می باشد. بارش برف هم به ندرت رخ می دهد. وزش باد هم معمولاً بادهای روزمره که از ساعت 10 صبح به بعد در فصل بهار و تابستان از طرف غرب و کشور عراق می وزد و باعث خنک شدن هوا میشود.در تابستان بادهای یاد شده گرم وسوزان است که باعثِ رسیدن زودرس میوه و سبزیجات میشود. پوشش گیاهی منطقه شامل گیاهان تنک که ازاوایل اسفند تا آواخراردیبهشت سبز می باشد و بعداز آن خشک می شوند جانوران غیراز حیوانات اهلی ( شامل ؛ گاو ، گوسفند و غیره .... ) حیواناتی چون شغال ، روباه ، خرگوش ، در درختان و بیشه های حوالی روستا و رودخانه اطراف وجود دارند.

2.   ساختار اجتماعی روستا

1.        2 قشربندی اجتماعی :

زاین ،تحصیلات ، شغل اداری باعث شده که اقشار مختلفی در روستا شکل بگیرند معمولاً جوانان این روستا تحصیل کرده می باشند و همین موضوع باعث تحرک اجتماعی و شغلی شده .

2.        2 جمعیّت و نیروی انسانی :

روستای آسیاب قرمزدارای 137نفر سکنه که ازین تعداد 31 نفر بالای 65 سال 17 نفر بین 30 تا 65 ساله ، 35نفر بین 17 تا 30 ساله ، 54 نفر نیز زیر 17 سال می باشد. ازین تعداد 69 نفر مؤنث و بقیه مذکر می باشند. رشد جمعیّت بنابه آماری که از خانه بهداشت روستا در 5 سال اخیر گرفته شده 1درصد بوده است ، شغل عمده مردم روستا کشاورزی و گاوداری می باشد.

3.        2 خانواده و ازدواج :

نوع خانواده، گسترده و اکثر مردم روستا با هم نسبت فامیلی دارند از تعداد کل روستا 51 نفر متأهل و صاحب فرزند می باشند اکثر ازدواج ها فامیلی بوده و طلاق به ندرت اتفاق می افتد.

4.         2 آموزش و سواد :

میزان سواد طبق آمار نهضت سواد آموزی، 100 درصد روستا با سواد هستند، البته دراین آمار اغراق شده است. دارای یک باب مدرسه که دانش آموزان مقطع ابتدایی خود را در آن می گذرانند ، جوانان بین 20 تا 35 سال اکثراً تحصیلات عالی دارند.

5.        2 بهداشت و درمان :

دارای یک خانه بهداشت  بوده که بین روستای آسیاب قرمز وروستای عسکر خانی واقع است و دارای 1نفر بهورز بوده که کار هردو روستا را انجام می دهد . آب آشامیدنی روستا از تصفیه خانه شهر به دلیل نزدیکی به آنجا تامین شده است. دفع زباله بصورت سنتی انجام می شود همه ی خانوارهای روستا دارای سرویس بهداشتی کامل بوده ولی فاقد سیستم دفع  فاضلاب شبکه ای هستند اکثراً دارای چاه فاضلاب می باشند.

6.         2 شیوه سکونت و مسکن :

خانه ها بصورت متراکم و دورهم روستا را تشکیل می دهند شکل خانه ها تابع آب وهوای منطقه ای از سنگ و سیمان و آجر درست شده است و همه ی خانه ها دارای حیاط ــ طویله ــ ناندانی ــ انباری وآشپزخانه و اتاق های متعدد هستند. شیوه ساخت خانه ها بصورت امروزی و مدرن مانند شهرها ساخته شده است و دیگر خبری از خانه های گلی و قدیمی نیست.

7.        2 سازمان ها و مؤسسات :

دارای مسجد ــ مغازه ــ مخابرات ــ مدرسه می باشد. نقش جهاد کشاورزی و مراکز خدمات آن با برگزاری کلاس های متعدد و آموزش های گوناگون برای کشاورزان روستا و بهبود محصولات کشاورزی آنها به عینه به چشم می خورد. روستای مورد نظر با اینکه در 3 کیلومتری شهر واقع شده فاقد تلفن ثابت برای هر خانوار هست. شورای اسلامی روستا دارای 3 نفر اعضا می باشد که از طریق رأی گیری انتخاب شده باشند تا به مشکلات و معضلات روستا رسیدگی کنند.

3.     ساختار اقتصادی روستا

1.        3   تولید کشاورزی

1.        1. 3   زراعت :

زراعت انواع محصولات مرسوم ( گندم ، جو ، ذرت ، سیب زمینی ... ) منطقه سرپلذهاب دراین روستا کشت می شودامّا کشت تک محصولی گندم دراین روستا بیشتراز سایر محصولات می باشد. درآمد بیشتر مردم متأثر از کشت گندم است.با توجه به زمین های مرغوب امّا کم آب روستا تولید نسبت به جاهای دیگر بالاتر است وزراعت معمولاً بصورت مکانیزه صورت می گیرد. این روستا دارای 24 جفت زمین آبی ودیم می باشد که تقریباً 20 جفت آبی و بقیّه ی آن دیم است (هر جفت 10 هکتار می باشد).

2.        1. 3 دامپروری :

دام های محلی این روستا شامل گاو و گوسفند است که روستائیان بیشتر از تولیدات دام ها شامل ؛ شیر ــ ماست ــ کره ــ دوغ ــ کشک استفاده می کنند. سهم دامپروری در درآمد خانوار کمتراز کشاورزی می باشد. علوفه را تابستان جمع کرده و در کاهدان برای مصرف زمستان ذخیره می کنند.این روستا فاقد مرتع می باشد ناگفته نماند که دارای یک گاوداری صنعتی 30 رأسی نیز می باشد.

3.        1. 3   باغداری :

ان روستا دارای 3 قطعه باغ انگور بوده که بعداز تولید به مصرف خود آنها و شهرستان سرپلذهاب می رسد. مالکیّت باغ ها خصوصی بوده و فاقد جنگل کاری است و محروم از سردخانه می باشد.

4.        1. 3   مرغداری :

طیور بصورت سنتّی و هر خانوار جهت مصرف روزانه خود تعدادی مرغ نگهداری می کنند. نژاد طیور محلی بوده و فاقد مرغداری صنعتی می باشد.

5.        1. 3   زنبور داری :

دارای 6 کندوی زنبور عسل می باشد که متعلق به یکی از اهالی روستا می باشد که بصورت سنتی نگهداری می شود وبیشتر برای مصرف خانواده است. فاقد زنبورداری بصورت صنعتی می باشد.

6.        1. 3 جالیز کاری و صیفی کاری :

جالیزکاری و صیفی کاری بعلّت کمبود آب دراین روستا صورت نمی گیرد.

7.        1. 3 صنایع روستایی :

به علت محرومیت مانند تمام روستاهای منطقه فاقد صنایع روستایی می باشد. فقط یک کارگاه بلوک زنی در حوالی روستا مشغول به کار می باشد که آنچنان باید و شاید در امر اشتغال زایی تأثیر چندانی نداشته است.

8.        1. 3 شکار وماهیگیری :

بعلّت شرایط منطقه ای شکار صورت نمی گیرد و ماهیگیری نیز به صورت تفنّنی و پرکردن اوقات فراغت در رودخانه نزدیک روستا صورت می گیرد.

9.        1. 3 پرورش کرم ابریشم :

این عمل نیز بعلت شرایط آب وهوائی و نداشتن تخصص دراین امر در روستا صورت نمی گیرد.

2.        3 عوامل تولید

1.        2. 3 زمین زراعی :

200 هکتار زمین آبی و 40 هکتار زمین دیم در روستا وجود دارد که همگی زیر کشت می رود.امکان گسترش زمین ها وجود ندارد زیرا اطراف آنها را زمین های کشاورزی روستاهای دیگر و کوه فرا گرفته است. واحداندازه گیری زمین درمقیاس بالا جفت و در مقیاس پایین لنگ می باشد که هر کدام به ترتیب 10 هکتار و 5 هکتار می باشد. تقریباً هر خانوار1جفت و تعداد کمی هم 1.5 جفت زمین زراعی دارند مالکیِت آنها بصورت خصوصی است. اجاره کاری نیز دراین روستا انجام می گیرد به این صورت که صاحب زمین یا بصورت اجاره ای که با گرفتن مبلغی مشخص زمین را به اجاره گیرنده می دهد ویا بصورت شراکتی به این طریق که زمین در اختیار اجاره گیرنده قرار گرفته و درآمد حاصله را به دو نصف مساوی تقسیم می کنند.

2. 2. 3  آب :

منابع آب زراعی نهرهای قدیمی روستا می باشند که به هیچ وجه کفایت زمین ها را نمی کند و به همین دلیل اهالی روستا مجبور به حفر چاه شده اند و هم اکنون روستای مورد نظر دارای 8 حلقه چاه نیمه عمیق می باشد که توسط پمپ و موتورهای مختلف از آنها استفاده می شود و کمک فراوانی به کشت محصولات زراعی میکند. واحد اندازه گیری در بحث آب ، محل آب ، ساعت و جوب آب می باشد. مالکیت قنات ها خصوصی بوده ولی آب آن را بصورت ساعتی به دیگر کشاورزان فروخته می شود. روستا فاقد سد خاکی و سیمانی می باشد.

2.        2 .3  نیروی انسانی :

به دلیل پرجمعیّت بودن خانواده ها اکثراً اعضای خانوار کار کشاورزی خودرا انجام می دهند و در مواقعی چون برداشت محصول که می خواهند کارها زودتر انجام گیرند و محصولات به بازارهای مصرف برسد از کارگرهای روزمزد استفاده می کند.

4. 2 . 3  ابزار تولید :

ابزار تولید سنتی بندرت وجود دارد و اکثراً کشت خود را بصورت مکانیزه انجام میدهند. وابزارکشت معمولاً در روستا وجود دارد و جزء مالکیت خصوصی قرار می گیرد. ولی ابزار برداشت از جاهای دیگر بصورت کرایه کار کشاورزان را انجام می دهند.

5.    2. 3 آموزش فنی و حرفه ای :

این آموزش ها هرچند وقت یکبار بصورت دوره ای از طرف جهاد کشاورزی برای اهالی روستا برگزار میشود تا کمکی شود جهت بهبود امر کشاورزی دراین روستا.

6.    2. 3 سرمایه و اعتبارات :

اکثر مردم روستا از بانک کشاورزی وام می گیرند که به اندازه مکفی نیست وام ها بصورت مضاربه ای که 6 ماه یکبار بازپرداخت آن است و یا بصورت ماهیانه ، سالیانه ، سرخرمن می باشد.

7.    2. 3 زیربناها و ارتباطات :

موقعیت ارتباطی با شهر بسیار خوب بوده و جاده آسفالته دارد فاصله روستا تا شهر 3 کیلومترمی باشد که مردم بوسیله خودروهای سواری رفت و آمد می کنند. فاقد پست و تلگراف و تلفن می باشد ولی دارای برق و آب لوله کشی می باشد.

8.    2. 3 وسایل ارتباطی جمعی :

همگی دارای تلویزیون و رادیو می باشند ومقدار استفاده از این وسایل تقریباً جای ثابتی در زندگی روزمره آنها گرفته است.

3.       3 توزیع

1.        3. 3 مبادله :

گندم را که دولت خریداری می کند و بقیه محصولات کشاورزی را معمولاً به میدان بارها می فرستند تا به مصرف شهرنشینان برسد. خرید بصورت سلف کمتر صورت میگیرد گاو و گوسفند ها را معمولاً به چوبدار روستا می فروشند. برای بعضی از اقلام تضمین خرید وجود دارد مانند گندم و ذرت. بازارهای روستایی به معنای کلمه وجود ندارد.روستا فقط دارای یک مغازه می باشد که اقلام مصرفی خانوار را تأمین می کند و تا حدودی نیاز آنها را به شهر کم می کند.

2.        3. 3 فروشگاهها :

فاقد فروشگاه خصوصی می باشد ولی دارای یک فروشگاه تعاونی و دولتی می باشد که توسط آن اقلامی که از طرف دولت اعلام می شود به مردم روستا عرضه میشود.

3.        3. 3 شرکت های تعاونی روستایی :

دارای یک شرکت تعاونی مشترک با روستای همجوار خود می باشد که به مردم خدمت رسانی میکند.

4.        3 روابط تولید

1.        4. 3 نظام های بهره برداری :

در بحث بهره برداری نظام خانوادگی حرف اول را می زند و خبری از نظام بهره برداری اربابی ، سرمایه ای و شرکت های سهامی وجود ندارد.

2.        4. 3 واحدهای بهره برداری :

واحد بهره برداری بصورت خانوادگی و فردی صورت می گیردو خبری از بهره برداری های جمعی و نسقبندی وجود ندارد.

3.        4. 3 اصلاحات ارضی :

این امر در روستا قبل از انقلاب صورت گرفته و بعداز انقلاب دست خوش تغییراتی نیز شده است.واگذاری زمین در سال های پس از انقلاب بصورتی بود که نظام های اربابی رعیتی را بیش از پیش مورد تغییر قرار گرفت و در این امر خانواده هایی که بی بضاعت و تنگ دست بودند صاحب زمین زراعی شدندو هر چند کم منبع درآمدی برای خود بدست آوردند. و یکی از نتایج مهم آن تقسیم تقریباً عادلانه زمین میان مردم و از بین بردن فقر تا حدودی بوده است.

4.       ساختار فرهنگی روستا

1.        4 دین ومذهب :

دین صد درصد مردم روستا اسلام می باشد و مذهب تمامی آنها تشیع می باشد.معمولاً در ایام عزاداری امام سوم شیعیان اباعبداله الحسین مراسم بصورت جمعی در مسجد روستا برگزار میشود. نذورات نیز در ایام های مختلف مذهبی صورت می گیرد. یکی از آداب و رسوم اهالی روستا در بحث عزاداری اینست که در روزهای نهم و دهم محرم با پوشیدن پیراهن های سیاه و زنجیرزنی و سینه زنی سوگواری می کنند. در روز نهم میزبان روستای همجوار خود و در روز دهم میهمان همان روستا هستند و بصورت مشترک به عزاداری می پردازند.

2.        4 زبان ولهجه :

زبان مردم روستا کردی و لهجه و گویش آنها کلهری می باشد.

3.        4 فرهنگ و قومیت :

فرهنگ و قومیت مردم روستا همه کرد و هیچ تعارض فرهنگی نیز میان آنها وجود ندارد و این بخاطر یکدست بودن فرهنگ و قومیت کل منطقه است.

4.        4 ظواهر زندگی :

خوراک آنها معمولاً مانند همه ی مردم ایران است بجز در مواردی خاص که خوراک های محلی که مختص خود آنها می باشد مانند : غذاهایی که با روغن حیوانی درست میشود ، گرده ، بژی ونان های محلی.پوشاک آنها علاوه بر پوشاکی که در کل کشور مرسوم است دارای لباس هایی با پوشش محلی کردی می باشد.وسایل منزل آنها بسیار ساده و در حد معمولی است. نحوه آرایش ظاهری و قیافه آنها بدلیل فرهنگ اصیل کردی وعرفی که در منطقه حاکم است بسیار ساده ومعمولی است. خانواده ها دارای نانپزی می باشند که بیشتربرای مصرف خود از آن استفاده میشود.

5.        4 ارزشها و اعتقادات:

ارزشهای اجتماعی براساس عرف و رسومات قدیم قابل احترام و سنت شکنی سخت و غیر ممکن می باشد. بیشتر آنها بر باورداشت های  مذهبی اعتقاد زیادی دارند. پندارها و باورهای جمعی که میان آنها وجود دارد نشأت گرفته از باورهای قدیمی و گذشته ای است که آنها با این باورها و پندارها بزرگ شده اند و در یک کلام سنت آنها از بزرگان و گذشتگان آنها برگرفته است.

6.        4 گذران اوقات فراغت :

اوقات فراغت جوانان بیشتر از طریق بازی های متداول امروزی مانند فوتبال ، والیبال و... می گذرد. این روستا دارای یک زمین مسطح که دارای چمن طبیعی است مکانی را برای این گونه بازی ها بوجود آورده است. به گفته بزرگان روستا در زمان های قدیم شب نشینیها و مثل گویی ها مقداری از اوقات فراغت آنها را پر کرده است و گاه گاهی سفرهای زیارتی به مشهد و قم و سفرهای سیاحتی و تفریحی به داخل استان و تفرج گاههای اطراف صورت گرفته است.

7.        4 فرهنگ عامه (فولکلور) :

در مراسم تولد وقتی بچه ای بدنیا می آید اقوام نزدیک برای دیدن او به خانه آنها می روند برای تبریک و دور هم جمع شدن و معمولاً برای نام گذاری بچه از بزرگان کمک گرفته میشود واین امر یک نوع احترام به بزرگان و ریش سفیدان می باشد. ختنه سوران معمولاً بصورت خانوادگی صورت گرفته اما در مراسم ازدواج تمام اهالی روستا در مراسم شرکت می کنند و یک نوع همکاری و هماهنگی جالب توجهی را به نمایش می گذارند در مراسمات سوگواری همانند مراسمات ازدواج همگی شرکت دارند. در اعیاد مذهبی نیز اهالی روستا به سرکشی می کنند. موسیقی و آواز محلی نیز در بین آنها رواج دارد که معروفترین آن هوره می باشد. هوره یک نوع آهنگ غمگین است که از قدیم الیام از گذشتگان به نسل امروزی سینه به سینه رسیده است.

8.        4 فولکلور زراعی :

ضرب المثل هایی که مربوط به زراعت هست دو نمونه را ذکر می کنیم که با زبان کردی است و در مورد آن توضیح می دهیم :

الف" جنگ له تیوم ، آشتی له خرمن

این ضرب المثل بیشتر برای وقتی گفته میشود که صاحب زمین می خواهد زمین خود را به کسی دیگر اجاره دهد و معنی آن اینست که جنگ اول به از صلح آخراست.

ب" شنه گه به مه ، واگه ی تو چپه

این ضرب المثل هنگامی گفته میشود که دو نفر که خرمن های آنها کنار هم است و هر دو هنگام جدا کردن کاه از دانه این حرف را می زنند و معنی آن اینست که هر آنچه را که برای خود می پسندی برای دیگران هم بپسند.

در پایان از تمامی کسانی که مرا درنوشتن این مقاله یاری نمودند( ازجمله آقایان : علی و فرامرز گهواره ، یوسف کنعانی و کوروش رستمی ) کمال قدر دانی و تشکر را دارم.

+ نوشته شده در  جمعه بیست و نهم شهریور 1387ساعت 17:56  توسط حجت محمودی  |